Alergie,  Artykuły

Nietolerancja laktozy u niemowląt

Dziś kontynuacja tematu o niealergicznej nadwrażliwości pokarmowej, wynikającej z nieprawidłowości enzymatycznych! Więc na tapetę bierzemy temat niezwykle aktualny – nietolerancja laktozy u niemowląt – zaczynamy 🙂

!Przypominamy!

Reakcje nieimmunologiczne to takie, w których za powstanie niepożądanych objawów po spożyciu pokarmów nie odpowiada układ immunologiczny (układ odpornościowy).

Podstawą takich reakcji może być:

  1. wrodzony bądź nabyty defekt enzymatyczny (np. nietolerancja laktozy, galaktozy),
  2. działanie farmakologiczne substancji zawartych w pokarmach (np. nietolerancja kwasu salicylowego),
  3. mechanizm pseudoalergii (pokarmy bogate w histaminę lub uwalniające endogenną histaminę na drodze nieimmunologicznej czy działanie dodatków chemicznych dodawanych do żywności).

Diagnostyka:

Podstawową rolę odgrywają wywiad i badanie przedmiotowe małego pacjenta. Ze względu na dużą różnorodność mechanizmów powstania nietolerancji pokarmowej dodatkowe badania i testy są różne dla poszczególnych typów nadwrażliwości.

Niedobór enzymów może wynikać z:

  1. podłoża genetycznego,
  2. choroby układu pokarmowego, która wtórnie prowadzi do uszkodzenia nabłonka jelitowego (stany zapalne jelit o etiologii wirusowej, bakteryjnej, choroby pasożytnicze – lamblioza, tasiemczyca, giardiaza, czy w przebiegu alergii pokarmowej).

Nietolerancja cukrów – diagnostyka:

  1. badanie stolca — oznaczenia pH stolca (diagnostyczne pH < 5,5), zawartość substancji redukujących w stolcu (< 0,5%),
  2. test doustnego obciążenia laktozą (ocena tolerancji laktozy poprzez pomiar stężenia glukozy),
  3. badanie molekularne polimorfizmu genu laktazypomiary aktywności disacharydaz w bioptatach jelitowych,
  4. wodorowy test oddechowy.

W nietolerancji laktozy największe znaczenie ma wodorowy test oddechowy.

Przebieg badania: pacjenta spożywa standardową dawkę laktozy. Następnie określa się wyjściowe stężenia wodoru w wydychanym powietrzu. Później po spożyciu pobierane są i mierzone kolejne próbki powietrza do 3 godzin. Wzrost stężenia wodoru w wydychanym powietrzu powyżej 10 p.p.m. z dużym prawdopodobieństwem przemawia za niedoborem laktazy. Czasami u badanych osób stwierdza się wyjściowo podwyższone stężenie wodoru w wydychanym powietrzu w wyniku diety bogatobłonnikowej lub zespołu przerostu flory jelitowej, co należy uwzględnić w rozpoznaniu różnicowym.

Badanie jest bezpieczne i bezbolesne dla małego pacjenta!

Laktoza jest cukrem złożonym występującym w mleku kobiecym. LAKTAZA jest odpowiedzialna za rozkład laktozy na cukry proste w jelicie cienkim. Aktywność laktazy u człowieka obniża się wraz z wiekiem.

Enzym ten najbardziej aktywny jest u noworodków i niemowląt. Jednak w ciągu kilku pierwszych lat życia poziom produkcji laktazy zmniejsza się o ok. 75%, by u dorosłych zatrzymać się zazwyczaj na 10% początkowej aktywności.

Odnotowano, że w grupach, w których przyjmowanie mleka było głównie w okresie karmienia piersią, a później ilość mleka była znacznie ograniczona, niedobór laktazy jest dużo częstszy, niż w grupach, gdzie spożycie mleka było wysokie przez cały czas.

Szacuje się, że blisko 70% dorosłych wykazuje w jakimś stopniu nietolerancję laktozy.

Wyróżniamy następujące typy niedoboru laktazy:

  1. Wrodzony niedobór laktazy -> choroba bardzo rzadka, o podłożu genetycznym i groźna w przebiegu. Objawy u noworodków to: wodnista biegunka i kwaśne stolce po podaniu pokarmu matki lub mleka modyfikowanego zawierającego laktozę.

    Leczenie -> całkowite wyeliminowanie laktozy z diety.
  2. Pierwotny niedobór laktazy -> najczęściej występujący, uwarunkowany genetycznie. Charakteryzuje się postępującym z wiekiem zmniejszeniem aktywności laktazy. Niedobór diagnozuje się dzięki badaniu genetycznemu (niedobór związany jest z polimorfizmem – zanik występuje u osób z genotypem C/C13910 . Przebieg jest łagodny, występuje powolne zmniejszenie aktywności laktazy.

    Szacuje się, że w Polsce objawy pierwotnej nietolerancji laktozy ma nawet 37% dorosłych oraz 1,5% niemowląt i dzieci.

    Leczenie -> należy ograniczyć lub wykluczyć laktozę z diety. Czasami możliwe jest włączanie do diety produktów mlecznych. Jednak pod warunkiem suplementacji laktazy, jak również produktów zawierających żywe kultury bakterii, które obniżają poziom laktozy (np. maślanka, jogurty czy sery pleśniowe).
  3. Wtórny niedobór laktazy -> to stan przejściowy, który towarzyszy chorobom, w wyniku których uszkodzeniu ulegają części kosmków jelitowych. Ten typ niedoboru może być również stwierdzony przy niedożywieniu, mukowiscydozie, chorobie Leśniowskiego-Crohna, enteropatii cukrzycowej i innych schorzeniach.

Objawy nietolerancji laktozy:

  1. U noworodków i małych dzieci -> biegunka wodnista i odparzenia pośladków, a także rozdrażnienie, niepokój, częsty płacz, przykurczanie nóżek.
  2. U starszych dzieci -> problemy żołądkowo-jelitowe (biegunka, wzdęcia, wymioty, nudności, ból brzucha, kolki, przelewanie, odbijanie, nadmierna ilość gazów).

Leczenie:

  1. Przede wszystkim zmiana diety! Na taką, która nie będzie zawierała laktozy (niestety nie jest to łatwe, gdyż laktoza występuje jako dodatek w wielu produktach spożywczych w tym również w niektórych lekach!).

W przypadku noworodków i niemowląt nie wystarczy zmiana diety mamy ! Laktoza występuje w mleku kobiecym nawet jeśli mama przestrzega diety bez laktozy! Stąd u dzieci ze stwierdzoną nietolerancją laktozy wprowadza się mleko modyfikowane przeznaczone dla takich dzieci tzn. niezawierające laktozy w swoim składzie.

2. Po konsultacji z lekarzem można spożywać substytucyjne preparaty laktazy, dostępne w aptekach.

Rodzic, który obserwuje nietypowe zachowanie swojego maluszka powinien w pierwszej kolejności skontaktować się z pediatrą, dokładnie opisując w jakich sytuacjach malec zachowuje się inaczej niż zazwyczaj. Nie polecamy samodzielnego podawania preparatów laktazy!

Więcej o alergii i jej podstawach pisałyśmy tutaj -> http://www.momdiet.pl/2020/02/17/alergia-a-nietolerancja-pokarmowa-u-dzieci/

Bibliografia:

[1] Małgorzewicz S., Wasilewska E. Diagnostyka niepożądanych reakcji na pokarm. Forum Zaburzeń Metabolicznych 2016;7(2):62-68

[2] https://www.synevo.pl/wp-content/uploads/2017/09/nietoleracja-laktozy-ip-synevo-170213fin.pdf

[3] https://www.mp.pl/pacjent/alergie/chorobyalergiczne/choroby/168572,nadwrazliwosc-na-pokarmy

[4] Nietolerancja laktozy – współczesny stan wiedzy. diagnostyka laboratoryjna Journal of Laboratory Diagnostics 2013,Volume 49,Number 1, 71-73

[5] Lecznicze zastosowanie mieszanek mlekozastępczych w alergii na białka mleka krowiego oraz alergii wielopokarmowej w wieku rozwojowym, Pediatria Polska. Volume 92, Issue 5, September–October 2017, Pages 475-484

Jeden Komentarz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *